Pòtoprens jounen lendi 24 avril 2023 a._ Dènye jou sa yo pa dous menm pou moun k ap viv nan zòn Kabarè ak Sous Matla. Bandi kanaran nan tèt kole ak gang 5 Segonn nan Vilaj Dedye deside atake 2 teritwa sa yo an menm tan. Pou kounya, okenn enstitisyon paka di konbyen inosan ki tonbe nan atak sa, paske zòn sila yo tonbe sou kontwòl bandi san fwa ni lwa. Nou wè imaj yo k ap sikile sou rezo sosyal yo, nou wè anpil moun yo k ap kouri sove kite kay, nou wè dezolasyon ki make nan figi viktim yo, nou wè kadav yo k ap blayi nan san yo nan lari a, nou menm wè kijan bandi yo ap fete aprè masak sa.
Nan tan ki te pase yo se te kou pa Onaville, ki se te yon bèl pwojè lojman ki te bay anpil anplwaye Leta posiblite pou yo achte yon ti kay modèn epi pou yo peye li sou 20 ak 30 tan. Ebyen tout benefisyè pwojè sa te oblije lage pye yo. Pou kounya se bandi yo k ap viv nan kay moun yo te redi travay pandan plizyè ane pou peye a.
Men kisa moun yo ka fè si yo pa sove kite kay la? Anyen. Menm Leta abandone yo poukont yo anba men kriminèl yo k ap taye banda. Lapolis paka bay okenn repons serye ak gang yo paske sitiyasyon an depase enstitisyon an. Pa gen sistèm lajistis ankò paske rejim Lavalas la ak PHTK te gentan kraze sa plat pandan 35 dènye ane yo; kounya prizon se antre floup sòti flap, depi w gen lajan oubyen marenn ak parenn.
Ayè dimanch la, Biwo kowòdinatè zafè imanitè loni an Ayiti (OCHA) ki se yon branch nan LONI ki fokis sou sitiyasyon ijans, viktim katastwòf natirèl, ak deplasman refijye… fè konnen li resanse 70 moun ki mouri ak 40 lòt ki blese nan kad batay gang yo nan Site Solèy, sòti 14 pou rive 19 avril ki sot pase la. Sa vle di, se nan sèlman 6 jou yo resanse tout viktim sa yo.
Men kesyon nou tout ap poze tèt nou: ki objektif gang sa yo? Kisa yo bezwen tout bon? Paske pa gen yon batay elektoral kote politisyen ki konn abitye bay lajan ak zam pou jere teritwa bandi ap kontwole yo.
Yon bon pati nan moun ki gen mwayen yo gentan kite peyi a. Anpil moun nan ansyen klas mwayèn nan ap viv nan kanpe lwen nan Sendomeng, anpil lòt gentan vwayaje nan pwogram Biden nan oubyen al tann Imèl yo nan yon lòt peyi. Kidonk, pifò moun y ap kidnape aktyèlman la se malere k ap bat dlo pou fè bè, oubyen kèk grenn patriyòt ki toujou gen lafwa pou chanjman peyi an.
Ki chanjman nou ka espere jwenn pou kounya? An nou fè yon ti radyografi sou sitiyasyon an. Aprè zak asasinay ki te fin fèt sou ansyen prezidan defakto Jovenel Moïse la, yon medsen ki pa konn A nan fèy malaga nan koze administrasyon piblik pran kontwòl peyi a depi prèske 2 lane. Se pa yon moun ki gen okenn eksperyans politik, li pa gen okenn ideyal, ak vizyon politik. L ap dirije tankou yon popetwèl sou lòd peyi loksidan, blan je vèt ki pa bay Ayiti regle anyen pou yo.
Ariel Henry depi kèk tan ap jwe wòl Prezidan, Premye Minis epi chèf Konsèy Siperyè Pouvwa Jidisyè (CSPJ) an menm tan. Li pa gen okenn enstitisyon ki gen kontwòl l sou li, ki pou veye sou li oubyen anpeche li pran kèk desizyon. Dayè klas politik la pa egziste ankò depi lè medsen an fin pran pouvwa a. Se menm ti politisyen souflantchou prechi precha sa yo k ap soufle estrateji nan zòrèy li.
Si nou analize eta lapolis Nasyonal la, n ap wè se yon malad ki sou 2 pye l akòz adrenalin. Enstitisyon sila plen revandikasyon ki poko janm ka ateri pou yon lavi miyò pou polisye yo. Jan lavi a vin chè a, pa gen ogmantasyon pou manm PNH yo, ni bon jan benefis sosyal. Ti lajan sou kat la toujou anreta, epi se yo menm nou toujou ap tann pouki al sakrifye vi yo.
Jiskaprezan polisye y ap tann jistis pou 5 polisye bandi Vilaj Dedye yo te masakre an 2021 an, 3 polisye gang Ti makak te rache nan Laboul 12 ane pase a, 7 polisye nan lokalite Lyankou janvye ki sot pase la ak tout lòt polisye ki tonbe nan egzèsis fonksyon yo.
Depi pa gen jistis, se anachi ki pote viktwa a. Se sa ki fè n ap remake anpil polisye lage pye yo, sa ki pati, sa ki abandone paske yo afekte yo nan move zòn oubyen sa ki fristre pou jan enstitisyon an ap fonksyone mal. Epi detanzantan ou tande PNH la ap fè rekritman epi se yon ban n zanmi bandi k ap antre nan enstitisyon an. Sa vle di, gen yon kontwòl apwofondi ki pa fèt depi nan kòmansman pwosesis la. An gwo nou vle di Lapolis la malad jis nan zo, li paka bay bon jan repons akòz pwoblèm lidè konpetan ki manke nan tèt enstitisyon an.
Nou p ap menm pran tan pale sou pwojè Lame Dayiti ki te fèt sou rejim PHTK a, paske pwojè sila pa te janm rive ateri vrèman. Dayè leta Ayisyen paka bay zam avèk sòlda li yo akòz gwo anbago peyi Etazini te mete sou peyi Dayiti nan koze zam ak bal. Poutan, bandi pa bò isit pa jwenn okenn difikilte pou yo resevwa gwo konntenè zam ki sòti kay Tonton Sam. Kidonk, ni Lapolis Nasyonal ni Lame Dayiti ap toujou gen gwo difikilte pou toke kòn yo kòmsadwa ak gang yo, paske gen yon kan ki jwenn machandiz epi lòt kan an ap pran nan blòf pasi pala nan men Loksidan.
Semèn sa anpil rimè ap kouri sou do chèf gang Ti Makak k ap dirije zòn Laboul 12 kòmkwa li ta pran bal epi li ta mouri. Anpil moun ap jibile sou rezo sosyal yo, anpil enfliyansè ap fè sansasyon pou yo fè lajan. Men an reyalite, “Ti Makak” ap mouri jodi a, demen ap gen yon “Gwo Makak” oubyen yon “Bèl Bòs” ki pi mechan pase li ki ranplase l. Bagay gang sa se yon kansè li ye, si yon dwèt pouri, pafwa se tout ponyèt la ki dwe koupe pou malad la jwenn repo. Kreyòl pale, kreyòl konprann !
Jodi lendi 24 avril 2023 a, popilasyon nan Kanapevè rive fè yon bòt sou yon gwoup nèg ak zam ki te nan yon ti bis. Pandan lapolis te kanpe machin nan, yo te dekouvri 14 endividi ki genyen zam ak tout chajè. Nan yon bat je popilasyon an vide sou yo ak wòch, gazolin pou lapide yo epi mete dife sou yo. 10 pwen makè pou popilasyon kanapevè a!
Nou dwe san pitye pou bandi menm jan yo san pitye pou nou an. Pou nou jwenn solisyon, nou dwe aplike fòmil zewo tolerans la. Koze pou yon chèf gang ap gen 100 000 moun k ap suiv li sou rezo sosyal yo dwe sispann. Koze mizisyen ap chante ak bandi an dwe sispann ! Koze jounalis ap plede bay bandi mikwo a dwe sispann ! Koze enfliyansè ap layv ak bandi an dwe sispann !
Swa nou fèmen Ayiti nèt pou nou tout kite l, osinon nou frape pye nou atè epi nou repran desten nou epi suiv egzanp zansèt nou yo paske nou p ap ka kontinye konsa !
Atik sa se pwopriyete prive ©️ Gwoup Medya MAGHAITI 2023
